Logo
"De vakbond voor iedereen"
word ook lid en profiteer van alle voordelen
Lid worden

Meest gestelde vragen van ABW-leden over het Corona Virus (Covid-19) 13-07-2020

Vakbond ABW blijft veel vragen krijgen van leden in verband met het Corona Virus (Covid 19).
We bespreken een Top 7 van de meest gestelde vragen.

VRAAG 1
Kan ik op vakantie gaan naar een gebied met als reisadvies code geel, oranje of rood?

Antwoord
Belangrijk is om te weten dat tot 1 januari 2020 als hoofdregel in de wet gold: geen arbeid, geen loon. Loondoorbetaling vond wel plaats als je als werknemer de overeengekomen arbeid niet had kunnen verrichten door een oorzaak die in redelijkheid voor rekening van de werkgever diende te komen. Niet kunnen werken zonder dat er sprake is van arbeidsongeschiktheid doordat er iets gebeurt/gebeurd was tijdens de vakantie, was geen oorzaak die normaliter in redelijkheid voor rekening van de werkgever kwam. Niet tijdig weer werken na de vakantie, gaf dan geen recht op loondoorbetaling. Dat betekende voor de werknemer dus extra vakantie opnemen, of onbetaald verlof. Natuurlijk kon de werkgever het loon wel doorbetalen, maar een wettelijk recht was er niet.
Sinds 1 januari 2020 is de hoofdregel in de wet gewijzigd: geen arbeid, wel loon. Dit tenzij de werknemer de arbeid niet wil verrichten, en de oorzaak voor het niet (kunnen) verrichten van de arbeid voor zijn rekening dient te komen.
Bij de behandeling van het wetsvoorstel dat tot de wijziging van de hoofdregel leidde, is opgemerkt dat de wijziging niet tot een wezenlijke verandering van de risicoverdeling tussen werkgever en werknemer leidt. Feit blijft echter wel dat eerst de werknemer aannemelijk moest maken dat het niet verrichten van de arbeid in de risicosfeer van de werkgever lag, en dat de situatie nu andersom is: de werkgever moet aannemelijk maken dat het niet verrichten van de arbeid in de risicosfeer van de werknemer ligt.

VRAAG 2
Als ik tijdens of na mijn vakantie in quarantaine moet, krijg ik mijn loon wel doorbetaald of niet?

Antwoord
Dat ligt helemaal aan de situatie in welk land u bent geweest en welke kleurcode door de overheid aan het betreffende land is afgegeven.
Over de kleurcodes van de vakantiebestemmingen nog het volgende.

Code geel
Code geel betekent dat er in dat land of gebied geen veiligheidsrisico’s zijn die afwijken van wat u in Nederland gewend bent. U kunt op vakantie, maar blijf waakzaam. Bij een nieuwe uitbraak kan de situatie lokaal plotseling veranderen’.Sinds 15 juni 2020 hebben de meeste Europese landen een geel reisadvies.
Een verandering van de situatie als bijvoorbeeld code geel oranje wordt, waardoor de werknemer tijdens de vakantie of na terugkeer toch in quarantaine moet, ligt in de meeste gevallen waarschijnlijk niet in de risicosfeer van de werknemer. Reizen naar die landen wordt immers niet ontraden. Maar dat kan anders zijn bijvoorbeeld als er al signalen waren dat de code geel zou kunnen wijzigen in oranje. Het zal uiteindelijk aan de rechter zijn om hier een oordeel over te geven.

Code oranje
De Rijksoverheid raadt het ook af om naar landen te reizen die code oranje hebben, behalve als het echt noodzakelijk is. Het moge duidelijk zijn dat vakantiereizen niet onder noodzakelijke reizen vallen en daarom ook door de overheid afgeraden. Gaat iemand toch, dan is het dringende advies van de Rijksoverheid om bij terugkomst in Nederland meteen thuis twee weken in quarantaine te gaan.

Code rood
Bij code rood worden alle reizen ontraden.
Kies je bewust voor een vakantiebestemming met code rood of oranje, weet dus dat van je verwacht wordt dat je na terugkeer in quarantaine gaat. Tenzij je thuis kan werken, betekent dit dat je geen arbeid kan verrichten. Omdat je dit van tevoren weet, kan gesteld worden dat de oorzaak dat je je werk niet kan verrichten in jouw risicosfeer ligt, en dus tijdens de periode van quarantaine geen recht op loon hebt als je je arbeid niet kan verrichten.
Er ontstaat dan wel een verschil tussen werknemers die hun werk wél vanuit huis kunnen verrichten, en werknemers die dat niet kunnen. Maar als je werkgever jou die wel vanuit huis kan werken niet laat thuis werken, dan kan je werkgever vervolgens moeilijk volhouden dat de reden dat je je werk niet verricht, in jouw risicosfeer ligt.
Zoals al aangegeven bij het antwoord van vraag 1.
De hoofdregel ‘geen arbeid, wel loon, tenzij de oorzaak ligt in de risicosfeer van de werknemer’, geldt pas sinds 1 januari 2020 – en uitspraken van rechters die richting kunnen geven, zijn er nog niet.
Inhouding van loon is een zware sanctie en zal in voorkomende gevallen door de werknemer die het overkomt, worden aangevochten. Zeker, in geval van quarantainemaatregelen, is nu niet bekend is hoe een rechter hier tegenaan kijkt.

VRAAG 3
Mag mijn werkgever me vragen of ik naar een gebied met code oranje of rood ben geweest?

Antwoord
Ja, uw werkgever mag u vragen of u naar een gebied met code oranje of rood bent geweest.
Hij vraagt namelijk niet om uw medische gegevens. Hij heeft een gerechtvaardigd belang omdat hij zijn (wettelijke) zorgplichten voor werknemers en/of klanten moet nakomen, ondanks het feit dat een bevestigend antwoord negatieve gevolgen zou kunnen hebben voor de werknemer. Ook hier adviseren we dat het belangrijk is dat een werkgever het beleid op dit punt van te voren bekend maakt bij zijn werknemers.

VRAAG 4
Ik kan in verband met het virus niet op het werk komen. In welke gevallen moet mijn werkgever het loon doorbetalen aan me?

Antwoord
Als de werknemer ziek is, of het nu hier is of in het buitenland, gelden de normale regels bij ziekte. De werknemer moet zich ziek melden en zich aan de verdere procedures houden die bij zijn werkgever gelden. De werkgever zal in het algemeen gehouden zijn het loon tot een bepaald percentage door te betalen. Dat de ziekte het gevolg is van het coronavirus maakt dit niet anders.

Het RIVM heeft in een aantal gevallen geadviseerd om thuis te blijven om uit te zieken en anderen niet te besmetten. Dat geldt onder meer voor huisgenoten van patiënten met COVID-19 en voor mensen die in gebieden zijn geweest waar het coronavirus heerst en die verkoudheidsklachten of koorts hebben. Is de werknemer zelf ziek, is er sprake van loondoorbetaling wegens ziekte.
In een aantal gevallen zal de werknemer wegens het virus niet op het werk willen of kunnen verschijnen zonder dat er sprake is van ziekte. Bijvoorbeeld ingeval van quarantaine. Als de werknemer de arbeid niet verricht, is de hoofdregel dat de werkgever het loon moet doorbetalen. Sinds 23 maart 2020 moet ook iedereen in een huishouden thuisblijven als een huisgenoot kucht, hoest en/of verkouden is en daarbij ook koorts krijgt. In dit soort gevallen geldt de hoofdregel: als de werknemer de arbeid niet verricht, moet de werkgever het loon doorbetalen. De hoofdregel gaat niet op als de oorzaak waarom het werk niet wordt verricht in de risicosfeer van de werknemer ligt. Dat is normaliter bijvoorbeeld het geval bij te laat komen of bij werkweigering. Quarantaine ligt echter niet in de risicosfeer van de werknemer.
Overigens geldt voor mensen werkzaam in cruciale beroepen en vitale processen dat zij niet thuis hoeven te blijven als een huisgenoot ziekteverschijnselen vertoont die op besmetting met het coronavirus. Hun wordt gevraagd pas thuis te blijven als zij daarnaast ook koorts hebben.
Er zijn voorbeelden van werknemers die niet op hun werk willen komen, omdat ze bang zijn door klanten of collega’s te worden besmet. Als er geen enkele reden is om hier bang voor te zijn, dan moet de werkgever proberen om deze angst weg te nemen. Als werknemers desondanks niet op hun werk willen komen zonder dat de werkgever daarmee instemt, geldt dat als werkweigering. De loonbetaling aan de werknemer kan dan stopgezet worden.
In voorkomende gevallen kan calamiteitenverlof of kort verzuimverlof worden opgenomen, bijvoorbeeld als de school of crèche sluit en de werknemer met spoed zijn kind(eren) op moet halen. Eventueel ook nog de volgende dag, als de school of crèche gesloten blijft, en de werknemer op zo’n korte termijn geen oppas kan vinden. Calamiteitenverlof of kort verzuimverlof kan hooguit enkele dagen duren. Voor bijvoorbeeld quarantaine kan geen calamiteitenverlof worden opgenomen, omdat daar al duidelijk is dat dit langer dan enkele dagen gaat duren.
Kortdurend zorgverlof kan een rol spelen als de werknemer de noodzakelijke verzorging op zich moet nemen van een ziekte van een persoon als omschreven in de Wet arbeid en zorg (familieleden etc.).

VRAAG 5
Mijn vrouw heeft een zwakke gezondheid en durft niet naar haar werk te gaan vanwege het coronavirus. Is dat terecht?

Antwoord
Het RIVM geeft een opsomming van wat kwetsbare personen zijn of mensen met een zwakke gezondheid. Dat zijn onder meer mensen met afwijkingen en functiestoornissen van de luchtwegen en longen, chronische hartaandoeningen en diabetes mellitus (suikerziekte). Dat deze mensen extra bezorgd zijn voor hun gezondheid naar aanleiding van het coronavirus, is niet onbegrijpelijk.
Het RIVM zegt dat mensen met gezondheidsproblemen grote gezelschappen en openbaar vervoer moeten vermijden, maar zegt niet dat zij de werkplek moeten mijden. We adviseren om in overleg met de bedrijfsarts te kijken wat in het voorkomende geval wijsheid is.

VRAAG 6
Hoeft mijn werkgever werknemers met een nul-urencontract in de huidige crisis niet meer op te roepen?

Antwoord
Uw werkgever is in het algemeen verplicht om zijn oproepkrachten werk aan te bieden als dat er is. Maar als er geen werk is, dan is er ook geen plicht meer om werknemers met een nul-urencontract op te roepen.

VRAAG 7
Is mijn werkgever verplicht een niet vaste onregelmatigheidstoeslag (ORT) door te betalen als er werk komt te vervallen?

Antwoord
Dat hangt er vanaf hoe een en ander geformuleerd is in de Arbeidsvoorwaardenregeling of cao, maar wettelijk gezien zal de werkgever gehouden zijn om de gemiddelde ORT, gemeten over een bepaalde periode, zoals bijvoorbeeld de laatste 12 maanden, door te betalen.



Geplaatst op: 13-07-2020

Terug
Wij vragen jouw akkoord voor het gebruik van cookies op onze website. Meer informatie over wat cookies zijn, welke cookies op onze website worden gebruikt en wat ze bijhouden is beschikbaar in het onderdeel cookies van ons privacy statement
Akkoord Niet akkoord